Jaka farba nadaje się do malowania na wodzie i czym różni się od zwykłej emulsji?
Do malowania na wodzie nadają się farby z dodatkiem żółci zwierzęcej, czyli wydzieliny pozyskiwanej z organizmów zwierzęcych; dzięki niej pigmenty rozprzestrzeniają się po powierzchni i nie mieszają się przy nakładaniu kolejnych kolorów. Zwykła emulsja do ścian tego nie zrobi.
Do malowania na wodzie nie nadają się zwykła emulsja ani farba akrylowa rozcieńczona wodą. Emulsja to farba, w której zamiast rozpuszczalników organicznych stosuje się wodę, dzięki czemu zawiera mniej lotnych związków organicznych. Taka farba kryje ścianę, a nie unosi się na tafli.
Farby do ebru łączy się z substancjami zagęszczającymi, takimi jak guma tragakantowa. Dzięki temu utrzymują się na powierzchni wody. Woda do ebru też wymaga zagęszczenia tragakantem, czyli żywicą z krzewów traganka, albo sproszkowanym karagenem z wodorostów.
Sama technika malowania na wodzie ma kilka odmian. W ebru obraz powstaje na wodzie z zagęszczaczem, a potem odbija się go na papierze. W japońskiej suminagashi kropi się farby atramentowe na czystą wodę, a wzór zależy głównie od jej ruchu. Suminagashi pojawiło się w Japonii już w ósmym stuleciu, a praktykowali ją tam mnisi buddyjscy jako formę medytacji.
Marbling, czyli marmurkowanie, znasz też jako sztukę ebru. Turecka sztuka malowania na wodzie wymaga precyzji, bo każdy ruch pędzla zostaje na tafli. Tworzenie ebru zaczyna się od przygotowania wody, a o końcowym efekcie decydują pigmenty i sposób ich rozrobienia.
Na ostateczny wygląd wpływają temperatura, wilgotność powietrza, a nawet nastrój osoby malującej. Drobna zmiana w sposobie nakładania farby albo ilości rozpuszczalnika też zmienia wynik. Wzoru nie da się powtórzyć, bo farba stale, choć nieznacznie, porusza się po wodzie.
Historia ebru to historia niepowtarzalnych wzorów. Kształtuje się je pędzlami, patyczkami i grzebieniami, a potem nakłada arkusz papieru, żeby przenieść obraz. Proces tworzenia wzorów na wodzie daje więc za każdym razem inny wynik, nawet przy tych samych kolorach.
Farby do hydro dippingu, czyli malowania wodnego, pozwalają przenosić wzory na przedmioty inne niż papier. Ta odmiana przydaje się, gdy chcesz ozdobić ceramikę albo drewno.
Jak przygotować wodę, żeby farba nie tonęła i wzór się nie rozpływał?
Zacznij od wody, nie od farb. Farba do malowania na wodzie musi mieć na czym pływać, inaczej tonie albo rozjeżdża się w plamę. Woda w misie wymaga zagęszczenia: według opisu techniki ebru używa się tragakantu, czyli żywicy z krzewów traganka, albo sproszkowanego karagenu z wodorostów. W innych opisach pojawia się gęsty roztwór wody z gumą arabską.
Bez zagęstnika pigment nie utrzyma się na powierzchni wody. Z tego samego powodu farby miesza się z żółcią zwierzęcą: dzięki niej kolory rozprzestrzeniają się po wodzie i nie zlewają ze sobą, gdy nakładasz kolejną warstwę.
Przygotuj naczynie, wsyp zagęstnik i wymieszaj wodę. Odstaw mieszaninę, żeby cząstki wchłonęły wodę i roztwór zgęstniał. Gdy roztwór nabierze konsystencji, która utrzymuje krople farby, możesz zacząć.
Na efekt wpływa też otoczenie. O tym, co wyjdzie na papierze, decydują sposób przyrządzenia pigmentów i wody, temperatura, wilgotność powietrza, a nawet nastrój osoby malującej. Drobna zmiana w nakładaniu farby albo w ilości rozpuszczalnika też zmienia wynik.
Nie licz na powtórzenie wzoru. Farba stale, choć nieznacznie, porusza się po wodzie, więc raz powstałego układu nie da się skopiować. Traktuj to jako zaletę: każda odbitka jest jedyna.
Zanim włożysz papier, sprawdź, czy farba nie osiada na dnie. Jeśli kolory znikają z powierzchni, roztwór jest za rzadki: dodaj zagęstnika, wymieszaj i odstaw. Gdy woda jest za gęsta, farba nie rozprzestrzenia się i wzór wychodzi zbity. Wtedy dolej wody i przemieszaj.
Jak nanosić farbę i kształtować wzór, żeby nie zniszczyć tego, co już jest na wodzie?
Do malowania na wodzie nie potrzebujesz profesjonalnego sprzętu ani wieloletniego doświadczenia. Wystarczą pędzle, patyczki, farby do ebru i misa z wodą. Zanim zaczniesz, przygotuj też miejsce pracy i osłoń stół, bo krople farby potrafią osiadać dalej, niż się wydaje.
Zacznij od przygotowania wody z zagęszczaczem. Spotyka się tragakant, czyli żywicę z krzewów traganka, albo sproszkowany karagen otrzymywany z wodorostów. To właśnie zagęszczona woda utrzymuje farby na powierzchni, więc nie mieszaj jej na oko, tylko według wskazówek na opakowaniu.
Pigmenty łączy się z niewielką ilością wody i żółcią zwierzęcą. Dzięki żółci farby rozprzestrzeniają się po wodzie i nie mieszają, gdy nakładasz kolejny kolor. Bez tego dodatku kolory zleją się w jedną plamę zamiast układać się warstwami.
Kroplę farby na wodzie kształtujesz szpikulcem, pędzlem, patyczkiem albo grzebieniem. Prowadź narzędzie spokojnie i nie wracaj wielokrotnie w to samo miejsce. Farba na wodzie stale się porusza, choć nieznacznie, więc każdy ruch nieodwracalnie zmienia układ kolorów.
Cały proces tworzenia wzoru zależy od kilku rzeczy naraz: sposobu przyrządzenia pigmentów i wody, temperatury, wilgotności powietrza, a nawet twojego nastroju. Nawet drobna zmiana w sposobie nakładania farby albo ilości rozpuszczalnika wpływa na końcowy efekt. Dlatego pierwsze próby traktuj jako naukę wyczucia, nie jako stratę materiału.
Gdy wzór ci odpowiada, połóż delikatnie arkusz papieru na powierzchni wody i odczekaj chwilę. Podnieś go jednym ruchem i odłóż do wyschnięcia. W technice ebru obraz najpierw powstaje na wodzie, a potem odbija się na papierze, więc po zdjęciu już go nie poprawiaj.
Jak przenieść gotowy wzór z wody na papier bez rozmazania?
Wzór na wodzie jest gotowy, ale papier kładziesz na taflę raz. W technice ebru arkusz delikatnie nakłada się na powierzchnię wody, żeby przenieść wzór. Rób to pewnie i bez zatrzymywania, bo farba stale, choć nieznacznie, porusza się na wodzie.
Zanim dotkniesz papieru, sprawdź, czy wzór wygląda tak, jak chcesz. Potem chwyć arkusz za dwa przeciwległe rogi i przytrzymaj go lekko wygięty. Kładź go od jednej krawędzi, powoli opuszczając resztę. Powietrze pod spodem ma uciekać na zewnątrz, a nie zostawać pod kartką.
Nie przesuwaj papieru po wodzie i nie poprawiaj go palcami. Każde muśnięcie zmienia układ farby, a wzoru nie da się powtórzyć. Wyciągaj arkusz jednym ruchem, trzymając go za rogi, i od razu odłóż go płasko do wyschnięcia.
Nawet drobna zmiana w sposobie nakładania farby albo ilości użytego rozpuszczalnika wpływa na efekt, więc nie licz na identyczną kopię. Na wynik wpływa też temperatura i wilgotność powietrza. Przy pierwszym podejściu zrób próbę na mniejszym kawałku, żeby wyczuć, jak papier zachowuje się na wodzie.
Co może pójść nie tak i po czym poznać, że farba albo woda nie nadają się do tego malowania?
Woda bez zagęszczacza to pierwszy powód, dla którego farba tonie albo rozjeżdża się w plamę. Do malowania na wodzie przygotuj roztwór z dodatkiem substancji, która utrzymuje pigmenty na powierzchni. Do tego używa się gumy arabskiej, gumy tragakantowej albo karagenu z wodorostów. Jeśli pominiesz ten krok, kolory nie utrzymają się na tafli.
Drugi problem to sama farba. Pigmenty bez żółci zwierzęcej, która pozwala im rozprzestrzeniać się po wodzie, zachowują się jak zwykła kropla tuszu: nie rozlewają się, tylko zapadają pod powierzchnię. Podobnie dzieje się, gdy farba jest za gęsta albo rozcieńczona na oko. Nawet drobna zmiana w sposobie nakładania farby lub ilości rozpuszczalnika zmienia efekt końcowy.
Nie oczekuj, że uda się powtórzyć wzór. Farba na wodzie stale się porusza, więc raz powstałego wzoru nie skopiujesz. To nie usterka techniki ebru, tylko jej natura. W praktyce nie ma sensu bez końca poprawiać jednego miejsca.
Na końcowy obraz wpływa też otoczenie. O tym, co wyjdzie, decydują sposób przyrządzenia pigmentów i wody, temperatura, wilgotność powietrza, a nawet nastrój osoby malującej. Jeśli praca idzie ci wyjątkowo opornie, sprawdź najpierw, czy roztwór nie jest za rzadki i czy farby nie wyschły na pędzlu.
FAQ - krótkie odpowiedzi
Czy do malowania na wodzie potrzebne są specjalne farby?
Tak, potrzebne są pigmenty z dodatkiem żółci zwierzęcej. Dzięki niej farby rozprzestrzeniają się po powierzchni wody i nie mieszają się, gdy nakładasz kolejny kolor. Zwykłe farby plakatowe ani akwarelowe tak nie zadziałają.
Czym różni się ebru od suminagashi?
Ebru to malowanie na wodzie zagęszczonej preparatem, a gotowy wzór odbija się na papierze. Suminagashi polega na kropieniu farb atramentowych na czystą wodę, a wzór powstaje głównie dzięki naturalnym ruchom wody i grawitacji.
Czy wzór namalowany na wodzie da się powtórzyć?
Nie, raz powstałego wzoru nie da się skopiować. Farba stale, choć nieznacznie, porusza się po powierzchni wody, więc każde odbicie wychodzi inne.
Czy malowanie na wodzie nadaje się dla dzieci i seniorów?
Tak, to zajęcie dla dzieci, seniorów i uczestników warsztatów terapeutycznych. Nie potrzeba do tego profesjonalnego sprzętu ani wieloletniego doświadczenia; wystarczą pędzle, patyczki, farby i misa z wodą.
Czy farbami do malowania na wodzie można ozdabiać przedmioty, a nie tylko papier?
Tak, farby do hydro dippingu pozwalają przenosić wzory na różne przedmioty, nie tylko na papier. Uwaga na wysychanie: akrylu po wyschnięciu nie zmyjesz wodą, więc pędzle myj od razu po malowaniu.
